سرمایه پایه
سرمایه پایه در واقع همان «جیبِ خودِ بانک» است؛ یعنی پولی که متعلق به مالکان و سهامداران بانک است، نه پولی که مردم در حسابهایشان سپردهگذاری کردهاند. این سرمایه از مجموع سرمایه اولیه ثبت شده، سودهای تقسیمنشده سالهای قبل و ذخایر قانونی تشکیل میشود. در نظام بانکی ایران، بانک مرکزی با دقت روی این عدد نظارت میکند، چون هر چقدر سرمایه پایه یک بانک بیشتر باشد، آن بانک اجازه دارد وامهای بزرگتری بدهد و فعالیتهای اقتصادی گستردهتری انجام دهد.
برای شما به عنوان مشتری، سرمایه پایه به معنای امنیتِ دارایی است. وقتی در اخبار از «ناترازی» یا پایین بودن «کفایت سرمایه» یک بانک ایرانی صحبت میشود، یعنی سرمایه پایه آن در برابر حجم بدهیهایش ضعیف شده و ریسکِ از دست رفتن پول سپردهگذاران بالا رفته است. به زبان ساده، سرمایه پایه مشخص میکند که اگر وامهای پرداختیِ بانک (مثل وامهای کلانی که به شرکتهای دولتی یا خصوصی داده شده) بازگشت داده نشود، بانک تا کجا میتواند از جیب خودش خسارت را جبران کند و ورشکست نشود.
چرا الان مهم است
تازهبا سختگیرانهتر شدن نظارتهای بانک مرکزی بر ترازنامه بانکها، حالا «سرمایه پایه» و بهویژه لایه اول آن، به خطکش اصلی برای تعیین سقف وامهای کلان تبدیل شده است. این تغییر معیار نشان میدهد که توان تسهیلاتدهی بانکها دیگر نه بر اساس ادعاها، بلکه بر مبنای قدرت واقعی نقدینگی و سرمایه باکیفیت آنها سنجیده میشود تا ریسک فروپاشی شبکه بانکی کاهش یابد.
آخرین اخبار با این مفهوم

سختگیری جدید بانک مرکزی در پرداخت وامهای کلان؛ تغییر مبنا به سرمایه لایه یک
بانک مرکزی با تغییر مبنای محاسبه به سرمایه لایه یک و کاهش آستانه گزارشدهی، نظارت بر وامهای کلان را تشدید کرد.
۹ تیر ۱۴۰۵