آسفالت‌های پرسش‌برانگیز

چرا جاده‌ها و رودخانه‌ها ناگهان آسفالت شدند؟ تحلیل اقتصادی نهضت قیر رایگان

بودجه و مالیاتحکمرانی و جرایم اقتصادی۱۸ شهریور ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

تحریم‌ها با مسدود کردن صادرات قیر، باعث مازاد عرضه داخلی و آسفالت‌کاری‌های غیرکارشناسی و گسترده در سراسر ایران شده است.

چطور ممکن است جنگ و تحریم، به جای توقف پروژه‌های عمرانی، باعث آسفالت شدن بستر رودخانه‌ها شده باشد؟

پاسخ را از دستیار بپرس

نکات کلیدی خبر

۱
سیاست تخصیص قیر رایگان که از سال ۱۳۹۲ آغاز شد، با هدف تسریع در پروژه‌های عمرانی روستایی شکل گرفت.
۲
این سیاست به دلیل نادیده گرفتن «هزینه فرصت» قیر به عنوان یک کالای صادراتی، در سال‌های گذشته منجر به صادرات قیر به جای مصرف داخلی شد.
۳
جنگ و تحریم‌های اخیر با محدود کردن صادرات، هزینه فرصت قیر را کاهش داده و باعث شده قیر مازاد به سمت پروژه‌های داخلی سرازیر شود.
۴
این «نهضت آسفالت» نه یک تصمیم آگاهانه، بلکه اثر جانبی شرایط جنگی است که منجر به پروژه‌های غیرکارشناسی مانند آسفالت بستر رودخانه‌ها شده است.
۵
نویسنده پیشنهاد می‌دهد سیاستگذاران به جای تکیه بر توسعه جاده‌ای، بر توسعه ریلی و نظارت دقیق‌تر بر پروژه‌های عمرانی تمرکز کنند.

چرا این خبر مهم است؟

این خبر نشان می‌دهد چگونه سیاست‌های بودجه‌ای بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های اقتصادی، منجر به هدررفت منابع ملی و پروژه‌های غیرضروری در سطح شهرها می‌شود.

نکات پنهان خبر

آسفالت‌کاری‌های گسترده اخیر نه نشانه کارآمدی شهرداری‌ها، بلکه نتیجه مستقیم «حبس شدن» قیر در بازار داخلی به دلیل شکست در صادرات ناشی از تحریم‌هاست.

منتظر چه باید بود؟

باید پیگیری کرد که آیا دولت در بودجه‌های آتی، تخصیص قیر رایگان را کاهش داده و بودجه را به سمت توسعه ریلی هدایت می‌کند یا خیر.

پژواک تاریخی

سیاست قیر رایگان از سال 1392 به عنوان یک بدعت در بودجه‌نویسی آغاز شد و به دلیل نادیده گرفتن هزینه‌های فرصت، همواره با چالش‌های فساد و هدررفت منابع مواجه بوده است.

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

وزارت راه و شهرسازی
دسترسی به منابع رایگان برای پروژه‌های عمرانی
محیط زیست
تخریب بستر رودخانه‌ها و نفوذپذیری زمین به دلیل آسفالت‌کاری‌های غیرکارشناسی

مفاهیم اقتصادی این خبر

معنای هر مفهوم را در دانشنامه بخوانید
۱

شهرداری‌ها در حال جایگزینی سنگ‌فرش‌ها با آسفالت برای بهبود ترافیک و کاهش استهلاک خودروها هستند.

۲

نهضت ملی آسفالت، از جاده‌ها تا بستر رودخانه‌ها را در بر گرفته که ناشی از توزیع قیر رایگان است.

۳

سیاست قیر رایگان از دولت احمدی‌نژاد برای تسریع پروژه‌های عمرانی روستایی آغاز شد.

۴

نمایندگان مجلس برای کسب رأی، تخصیص قیر رایگان را به جزء جدایی‌ناپذیر بودجه تبدیل کردند.

۵

سیاست قیر رایگان اصل اقتصادی «هزینه فرصت» را نادیده گرفت.

۶

صادرات قیر به جای مصرف داخلی باعث هدررفت منابع و اعتراضات به فساد در سال 1398 شد.

۷

با وجود تلاش برای حذف، تخصیص قیر رایگان همچنان در بودجه باقی مانده و خروجی آن جاده‌های بی‌کیفیت است.

۸

جنگ و تحریم با کاهش صادرات، هزینه فرصت قیر را کاهش داده و منجر به آسفالت‌کاری گسترده شده است.

۹

بهبود کیفیت راه‌ها اثر جانبی جنگ است و پایداری آن با تغییر معادلات صادراتی تضمین نمی‌شود.

۱۰

سیاستگذاران باید به جای توسعه جاده‌ای، بر توسعه ریلی و تحلیل‌های دقیق هزینه-فایده تمرکز کنند.

آمار کلیدی

50 همت
بودجه در نظر گرفته شده برای خرید و تخصیص قیر در سال 1405
4 میلیون تن
میزان قیر تخصیص‌یافته در قانون بودجه سال 1397

نهادهای کلیدی خبر

وزارت نفت- تامین‌کننده قیر
وزارت راه و شهرسازی- مصرف‌کننده قیر
مجلس شورای اسلامی- تصویب‌کننده سیاست قیر رایگان
دستیار هوشمند