چرا سازمان همکاری شانگهای «ناتوی شرق» نیست؟ واقعیت‌های امنیتی ایران

ایران پس از ۱۶ سال انتظار به عضویت اصلی سازمان همکاری شانگهای درآمد.

برداشت‌های نادرست باعث شد تعابیری مانند ناتوی شرق برای این سازمان به کار رود.

منشور سازمان همکاری شانگهای مانع عضویت کشورهای تحت تحریم سازمان ملل می‌شد.

برجام و شکست تلاش‌های آمریکا برای بازگشت تحریم‌ها، راه عضویت ایران را هموار کرد.

توسعه روابط با روسیه و چین، سیاست نگاه به شرق را در ایران تقویت کرد.

بازگشت سیاست فشار حداکثری آمریکا، انتظارات از ساختارهای شرقی را افزایش داد.

انتظار حمایت نظامی از سازمان شانگهای در جنگ‌های اخیر واقع‌بینانه نبود.

محکومیت‌های لفظی سازمان شانگهای جایگزین حمایت عملی نظامی نیست.

هیچ تعهد دفاع متقابلی در توافقات راهبردی ایران با چین و روسیه وجود ندارد.

چالش اصلی، تفسیرهای نادرست از ماهیت سازمان همکاری شانگهای است.

منشور سازمان شانگهای فاقد بندهای دفاع دسته جمعی است.

پیمان ورشو بر اساس تعهد به دفاع متقابل شکل گرفته بود.

ماده ۴ پیمان ورشو اعضا را ملزم به کمک نظامی به یکدیگر می‌کرد.

عدم وجود ماده مشابه در منشور شانگهای، مقایسه با ورشو را بی‌اعتبار می‌کند.

ماده ۵ ناتو قلب این پیمان و ناظر به دفاع متقابل است.

ماده ۵ ناتو حمله به یک عضو را حمله به همه تلقی می‌کند.

سازمان شانگهای فاقد چنین تعهدی است و ناتوی شرق محسوب نمی‌شود.

پیمان سنتو نیز فاقد تعهد دفاعی بود و با شانگهای تفاوت ساختاری دارد.

تمرکز شانگهای بر مسائل امنیتی-انتظامی است نه دفاعی-استراتژیک.

تضاد منافع اعضا مانع از انسجام این سازمان علیه غرب می‌شود.

جنگ هند و پاکستان ناکارآمدی شانگهای در حل اختلافات اعضا را نشان داد.

سازمان شانگهای در بحران‌های منطقه‌ای رویکردی منفعلانه دارد.

ایران باید از بزرگ‌نمایی ظرفیت‌های دفاعی سازمان شانگهای پرهیز کند.

در توافقات دوجانبه با چین و روسیه نیز تعهد دفاعی الزام‌آوری وجود ندارد.

ایران باید با درک تنهایی استراتژیک، بر توان داخلی و سیاست متوازن تکیه کند.