ریشه‌های بحران هک در بانک‌های ایران؛ از سخت‌افزارهای فرسوده تا خطای انسانی

تکرار حملات سایبری به بانک‌ها پرسش‌هایی را درباره منشأ ضعف زیرساخت‌های بانکی ایران ایجاد کرده است.

کارشناس اقتصاد دیجیتال بر ضرورت نگاه ریشه‌ای و بلندمدت به ساختار فناوری بانک‌ها تأکید دارد.

بانک‌ها به دلیل دارا بودن حجم عظیم سرمایه و اطلاعات، هدف اصلی هکرهای مالی و سیاسی هستند.

ریشه ضعف‌های فعلی به تمرکزگرایی سامانه‌های بانکی در دهه ۷۰ با تجهیزات آمریکایی بازمی‌گردد.

تغییر به پردازش متمرکز اگرچه سرعت را بالا برد، اما یک نقطه حساس برای حملات ایجاد کرد.

در دنیا برای کاهش ریسک، از روش‌های توزیع‌شده، نسخه‌های پشتیبان متعدد و بلاکچین استفاده می‌شود.

تحریم‌ها مانع به‌روزرسانی سخت‌افزارهای قدیمی شده و بانک‌ها را مجبور به استفاده از تجهیزات دست‌دوم کرده است.

حملات اخیر عمدتاً از لایه سخت‌افزارهای خارجی بوده و ارتباطی به نرم‌افزارهای بومی ندارد.

اولویت مدیران در بحران‌ها بازگشت سریع خدمات است، نه اجرای پروژه‌های طولانی نوسازی زیرساخت.

فقدان ثبات مدیریتی و انگیزه، مانع از تغییر اساسی در معماری قدیمی سامانه‌های بانکی شده است.

فرضیه ارتباط قطعی اینترنت با جلوگیری از حملات سایبری پیشرفته رد می‌شود.

عامل انسانی یکی از مهم‌ترین مسیرهای نفوذ به سامانه‌های حساس بانکی است.

استفاده از حافظه‌های آلوده یا افشای اطلاعات ورود توسط پرسنل، نفوذ را بسیار آسان می‌کند.

امنیت چندلایه شامل داده، شبکه و فرآیندهاست که در ایران بخش انسانی آن مغفول مانده است.

بی‌توجهی کارکنان به حفظ رمزهای عبور نشان‌دهنده نهادینه نشدن فرهنگ امنیت سایبری در سازمان‌هاست.

انتخاب بانک هدف برای حمله، بیشتر بر اساس اهمیت سیاسی و اجتماعی آن است تا کیفیت نرم‌افزار.

نگرش سنتی بانک‌ها به نگهداری متمرکز داده‌ها در مراکز اختصاصی، ریسک خسارت گسترده را بالا می‌برد.

بانک‌های پیشرفته دنیا به سمت خدمات ابری و زیرساخت‌های توزیع‌شده برای کاهش ریسک حرکت کرده‌اند.

تمرکز بیش از حد داده‌ها در یک نقطه، سیستم را در برابر حملات سایبری و فیزیکی آسیب‌پذیر می‌کند.

حل مشکلات امنیتی نیازمند برنامه ملی بلندمدت برای نوسازی زیرساخت و اصلاح فرهنگ امنیت است.

تنش‌های سیاسی و تحریم‌ها، حجم تهدیدات سایبری علیه ایران را نسبت به سایر کشورها افزایش داده است.

امنیت تنها با خرید تجهیزات تأمین نمی‌شود و نیازمند آموزش کارکنان و کاهش خطاهای انسانی است.

آینده امنیت بانکی در گرو اصلاحات ساختاری، معماری غیرمتمرکز و تقویت فرهنگ امنیت در تمام سطوح است.