شن‌ و ماسه در انتظار ساخت‌ و ساز

بحران در ریشه‌های ساختمان: چرا معادن شن و ماسه در آستانه تعطیلی هستند؟

معدن و فلزاتمسکن، ساختمان و زیرساخت۲۵ خرداد ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

رکود مسکن و افزایش هزینه‌های تولید، صنعت شن و ماسه را با بحران نقدینگی و خطر خروج سرمایه مواجه کرده است.

نکات کلیدی خبر

۱
تولید شن و ماسه در ۶ سال اخیر دو برابر شده اما ارزش افزوده آن به دلیل رشد مبتنی بر کمیت، همپای تولید افزایش نیافته است.
۲
رکود عمیق در بخش مسکن و پروژه‌های عمرانی باعث مازاد عرضه، انباشت موجودی و رقابت مخرب قیمتی میان معدن‌داران شده است.
۳
هزینه‌های عملیاتی از جمله تعمیر ماشین‌آلات سنگین و خرید قطعات به شدت افزایش یافته و حاشیه سود را به حداقل رسانده است.
۴
شکاف نقدینگی ناشی از خرید نقدی نهاده‌ها (مانند مواد ناریه) و فروش اعتباری محصولات، فشار سنگینی بر بقای معادن وارد می‌کند.
۵
بروکراسی اداری و تعدد دستگاه‌های صادرکننده مجوز در کنار محدودیت‌های زیست‌محیطی، مانع از چابکی و توسعه این صنعت شده است.

چرا این خبر مهم است؟

شن و ماسه زیربنایی‌ترین ماده اولیه ساخت‌وساز است؛ بحران در این بخش می‌تواند در آینده باعث اختلال در زنجیره تامین مسکن و افزایش قیمت تمام‌شده پروژه‌های ملی شود.

منتظر چه باید بود؟

کلید خروج از این وضعیت در دست دولت است تا با فعال‌سازی پروژه‌های عمرانی نیمه‌تمام و طرح‌های مسکن ملی، تقاضا را در بازار تحریک کند.

نکات پنهان خبر

این صنعت دچار «تله بهره‌وری» شده است؛ یعنی با وجود دو برابر شدن حجم فیزیکی تولید، به دلیل عدم ارتقای تکنولوژی و ارزش افزوده، ثروت واقعی کمتری نسبت به پتانسیل خود تولید می‌کند.

آمار کلیدی

۱۳۲.۷ میلیون واحد
میزان تولید شن و ماسه در سال ۱۴۰۳
بیش از ۲ برابر
رشد تولید از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳
بیش از ۱ میلیارد تومان
هزینه تعمیر اساسی موتور یک دستگاه لودر معدنی
۱

رشد دو برابری تولید شن و ماسه بدون افزایش متناسب ارزش افزوده و بهره‌وری.

۲

کاهش تقاضا به دلیل رکود مسکن و افزایش شدید هزینه‌های قطعات و ماشین‌آلات.

۳

تداوم فعالیت معادن صرفاً برای حفظ اشتغال و درگیری با بروکراسی‌های پیچیده اداری.

۴

ارتباط مستقیم رکود بازار مسکن با بلااستفاده ماندن ظرفیت تولید معادن شن و ماسه.

۵

پیشی گرفتن عرضه از تقاضا و رقابت مخرب قیمتی میان تولیدکنندگان برای حفظ نقدینگی.

۶

کاهش شدید حاشیه سود و فعالیت بسیاری از واحدها در نقطه سر به سر.

۷

افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تعمیرات ماشین‌آلات سنگین و قطعات مصرفی در سال‌های اخیر.

۸

عدم کشش بازار برای افزایش قیمت محصولات علیرغم رشد هزینه‌های دستمزد و انرژی.

۹

چالش‌های متفاوت معادن کوهی (هزینه استخراج بالا) و رودخانه‌ای (محدودیت‌های زیست‌محیطی).

۱۰

بحران نقدینگی ناشی از خرید نقدی مواد ناریه و فروش اعتباری محصولات به مشتریان.

۱۱

موانع اداری و تعدد دستگاه‌های صادرکننده مجوز که باعث اتلاف زمان تولیدکنندگان می‌شود.

۱۲

وابستگی کامل آینده صنعت شن و ماسه به رونق بازار مسکن و اقتصاد کلان.

۱۳

ضرورت اجرای سیاست‌های محرک در بخش ساختمان و ارائه مشوق‌های مالیاتی به تولیدکنندگان.

۱۴

لزوم ساماندهی صنعت و تجمیع واحدهای کوچک برای افزایش بهره‌وری و قدرت رقابت.

بیشترین تاثیر؟

معدن‌داران شن و ماسه
کاهش شدید سودآوری، بحران نقدینگی و خطر ورشکستگی
کارگران بخش معدن
احتمال تعدیل نیرو به دلیل غیرفعال شدن بخشی از ظرفیت معادن
پیمانکاران ساختمانی
دسترسی به مصالح ارزان در کوتاه‌مدت، اما ریسک کمبود عرضه در بلندمدت

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند