میراث پدر اقتصاد کلان

کینز در ایران؛ سوءتفاهمی بزرگ به نام مداخله دولتی

سیاستگذاری و اقتصاد کلانحکمرانی و جرایم اقتصادی۲۲ خرداد ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

مداخله دولت در اقتصاد ایران برخلاف تصور عمومی، ریشه کینزی ندارد و صرفاً باعث ناترازی و تورم شده است.

کینز مداخله دولت را برای نجات سرمایه‌داری اختراع کرد، اما در ایران این مداخله به زنجیری برای پای اقتصاد آزاد تبدیل شده است...

نکات کلیدی خبر

۱
اندیشه‌های کینز که پس از رکود بزرگ ۱۹۲۹ برای نجات اقتصاد آزاد مطرح شد، بر تحریک تقاضا توسط دولت در دوران رکود تأکید دارد.
۲
تیمور رحمانی معتقد است مداخلات گسترده دولت ایران در قیمت‌گذاری و بنگاه‌داری، هیچ نسبتی با آموزه‌های کینز ندارد.
۳
در ایران، برخلاف توصیه کینز، مداخله دولت اغلب در دوران رشد اقتصادی افزایش یافته و منجر به تورم مزمن شده است.
۴
ناترازی‌های ناشی از «دستورخرج‌های دولت» مانع اصلی اثربخشی سیاست‌های پولی بانک مرکزی برای مهار تورم است.

چرا این خبر مهم است؟

درک تفاوت بین «محرک اقتصادی» و «سلطه دولتی» نشان می‌دهد که چرا نسخه‌های اقتصادی معمول در ایران به نتیجه نمی‌رسند و تورم همچنان بالاست.

نکات پنهان خبر

کینز مداخله دولت را برای «حفظ» بازار آزاد در برابر کمونیسم پیشنهاد داد، اما در ایران از این مفاهیم برای «جایگزینی» بازار با بوروکراسی استفاده شده است.

نگاه دیگر

برخی معتقدند در اقتصادهای در حال توسعه، دولت ناچار است برای ایجاد زیرساخت‌ها نقشی فراتر از آنچه کینز برای کشورهای توسعه‌یافته تجویز کرده، ایفا کند.

منتظر چه باید بود؟

باید دید آیا دولت می‌تواند «دستورخرج‌های» خود را برای مهار واقعی تورم و خروج از رخوت تورمی کاهش دهد یا خیر.

اگر…؟

اگر دولت ایران واقعاً به اصول کینزی (مداخله فقط در رکود و حفظ رقابت) پایبند بود، اکنون نرخ تورم و وضعیت بازار خودرو چگونه بود؟

پاسخ را از دستیار بپرس

پژواک تاریخی

تکرار مداخلات گسترده دولتی در دهه‌های ۵۰ و ۸۰ شمسی که هر دو بار به تورم‌های جهشی و ناترازی‌های ساختاری منجر شد.

پرسش‌های باز

پاسخ را از دستیار بپرس

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

کاوش بیشتر

پاسخ را از دستیار بپرس

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

بخش خصوصی
سرکوب توسط مداخلات دولتی و قیمت‌گذاری دستوری به نام سیاست‌های حمایتی
عامه مردم
تحمل تورم مزمن ناشی از ناترازی بودجه و دستورخرج‌های دولتی
دولت
افزایش بوروکراسی و قدرت مداخله در کوتاه‌مدت، اما مواجهه با بحران کارآمدی در بلندمدت
۱

ظهور کینزینیسم برای خروج از رکود بزرگ با افزایش هزینه‌کرد دولت و تحریک تقاضا.

۲

چرخش به سمت خصوصی‌سازی پس از تورم‌های بالا و بازگشت مجدد کینزینیسم در بحران ۲۰۰۸.

۳

جذابیت سیاست‌های کینزی در زمان بحران حتی برای مخالفان سرسخت او.

۴

تأکید تیمور رحمانی بر اینکه مداخلات دولت ایران هیچ شباهتی به اندیشه‌های کینز ندارد.

۵

افزایش اشتباه مداخله دولت ایران در دوران رشد و سوءبرداشت از مفهوم تحریک تقاضا.

۶

شکست سیاست‌های پولی بانک مرکزی به دلیل ناترازی‌های ناشی از دستورخرج‌های دولت.

۷

هدف کینز نجات اقتصاد آزاد بود، اما خطر مداخله دائمی در کشورهای توسعه‌نیافته وجود دارد.

آمار کلیدی

۳۰٪
کف تورمی که بانک مرکزی با وجود سیاست‌های سخت‌گیرانه در سال ۱۴۰۲ نتوانست به زیر آن برسد
۸۲ سال
زمان سپری شده از کنفرانس تاریخی برتون وودز

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند