سهم گمشده حقوق دولتی معادن

شکاف عمیق میان قانون و اجرا؛ چرا میلیاردها تومان حقوق دولتی به معادن بازنمی‌گردد؟

معدن و فلزاتبودجه و مالیات۲۲ خرداد ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

دولت بخش بزرگی از حقوق دولتی معادن را برخلاف قانون صرف هزینه‌های جاری خود می‌کند و سهم توسعه معادن را نمی‌پردازد.

آیا می‌دانستید بخشی از پولی که معادن بابت استخراج می‌دهند، باید مستقیماً صرف جاده‌سازی و رفاه در همان روستاهای اطراف معدن شود، اما این اتفاق نمی‌افتد؟

پاسخ را از دستیار بپرس

نکات کلیدی خبر

۱
حقوق دولتی معادن طبق قانون باید صرف توسعه زیرساخت‌ها، محیط‌زیست و ارتقای بهره‌وری در همان مناطق معدنی شود.
۲
قانون سهم‌های مشخصی برای وزارت صمت (۶۵٪)، استان‌ها (۱۵٪)، منابع طبیعی (۱۲٪) و سایر نهادها تعیین کرده است.
۳
گزارش‌ها نشان می‌دهد تخصیص واقعی بسیار کمتر از سهم قانونی است؛ مثلاً میانگین تخصیص به وزارت صمت در ۷ سال اخیر تنها ۱۳.۱٪ بوده است.
۴
دولت‌ها به دلیل کسری بودجه، به حقوق دولتی معادن به عنوان منبع درآمد عمومی نگاه کرده و مبالغ را در خزانه نگه می‌دارند.
۵
عدم بازگشت این پول به مناطق معدنی باعث تخریب محیط‌زیست، توقف پروژه‌های تحقیق و توسعه و افزایش تنش با معارضان محلی شده است.
۶
تضاد قانونی میان آیین‌نامه معادن (بازنگری ۳ ساله قیمت‌ها) و قانون بودجه (تغییرات سالانه) باعث بی‌ثباتی برای فعالان معدنی شده است.

چرا این خبر مهم است؟

وقتی پول معادن به جای توسعه زیرساخت‌های محلی صرف بودجه عمومی شود، جاده‌های مناطق معدنی تخریب می‌ماند، محیط‌زیست احیا نمی‌شود و در نهایت قیمت تمام‌شده محصولات معدنی برای مصرف‌کننده افزایش می‌یابد.

نکات پنهان خبر

حقوق دولتی معادن در ایران از یک «ابزار توسعه‌ای» به یک «مالیات پنهان» برای جبران کسری بودجه تبدیل شده است که پایداری بلندمدت صنعت معدن را فدای نیازهای کوتاه‌مدت خزانه می‌کند.

نگاه دیگر

برخی مسئولان دولتی معتقدند در شرایط جنگ اقتصادی و کسری بودجه شدید، اولویت با پرداخت حقوق و دستمزد عمومی است و بخش معدن باید بار بیشتری از درآمدهای دولت را به دوش بکشد.

منتظر چه باید بود؟

باید دید در لایحه بودجه سال آینده، آیا مجلس سازوکاری برای الزام دولت به تخصیص ۱۰۰ درصدی این منابع پیش‌بینی خواهد کرد یا خیر.

اگر…؟

اگر ۱۰۰ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازگردد، آیا ایران می‌تواند در تولید فلزات استراتژیک مثل الکترود گرافیتی خودکفا شود؟

پاسخ را از دستیار بپرس

پژواک تاریخی

این چالش تخصیص ناعادلانه حقوق دولتی دهه‌هاست که در بودجه‌های سنواتی تکرار می‌شود و همواره یکی از نقاط اصطکاک میان مجلس و دولت بوده است.

پرسش‌های باز

پاسخ را از دستیار بپرس

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

کاوش بیشتر

پاسخ را از دستیار بپرس

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

ساکنان مناطق معدنی
عدم دریافت ۱۵ درصد سهم استانی منجر به توسعه‌نیافتگی و تخریب زیرساخت‌های محلی شده است.
بهره‌برداران معادن
فشار مالی ناشی از حقوق دولتی بالا بدون دریافت خدمات حمایتی و زیرساختی از دولت.
محیط زیست
عدم تخصیص سهم ۱۲ درصدی سازمان منابع طبیعی مانع از بازسازی و احیای اراضی تخریب شده می‌شود.
۱

تداوم عدم تخصیص حقوق دولتی باعث توسعه‌نیافتگی مناطق معدنی و کاهش سرمایه‌گذاری در اکتشاف می‌شود.

۲

آمارها نشان‌دهنده بهبود نسبی اما فاصله زیاد تخصیص‌های واقعی با سهم‌های قانونی در سال‌های اخیر است.

۳

حقوق دولتی بر اساس میزان استخراج تعیین می‌شود اما سهم نهادهای ذینفع در عمل محقق نمی‌گردد.

۴

عدم پرداخت سهم منابع طبیعی مانع بازسازی معادن شده و باعث ایجاد تنش با جوامع محلی می‌شود.

۵

دولت به حقوق دولتی به عنوان منبع درآمدی برای خزانه نگاه می‌کند و سهم معدن را نمی‌دهد.

۶

فعالان معدنی خواستار تعیین حقوق دولتی بر اساس استخراج واقعی و بخشودگی جرایم در دوران بحران هستند.

۷

دولت موظف به هزینه کرد ۶۵ درصد حقوق دولتی در وزارت صمت است که محقق نمی‌شود.

۸

سهم‌های قانونی استان‌ها، منابع طبیعی، صندوق بیمه و نظام مهندسی از حقوق دولتی مشخص شده است.

۹

قانون معافیت ۲۰ درصدی برای معادنی که در بهره‌وری و محیط‌زیست سرمایه‌گذاری کنند پیش‌بینی کرده است.

۱۰

همکاری با دانشگاه‌ها در پروژه‌های پژوهشی می‌تواند تا ۱۰ درصد معافیت حقوق دولتی به همراه داشته باشد.

۱۱

تخصیص درست منابع می‌تواند منجر به اجرای پروژه‌های راهبردی مانند تولید عناصر نادر خاکی شود.

۱۲

تضاد میان آیین‌نامه اجرایی و قانون بودجه در بازنگری سالانه حقوق دولتی، به ضرر معادن است.

آمار کلیدی

۱۳.۱٪
میانگین تخصیص واقعی منابع به وزارت صمت بین سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۲
۶۵٪
سهم قانونی وزارت صمت از حقوق دولتی معادن
۱۵٪
سهم قانونی استان‌های محل فعالیت معادن برای توسعه زیرساخت‌های محلی
۲۰٪
حداکثر معافیت حقوق دولتی برای معادن فعال در تحقیق و توسعه و حفظ محیط‌زیست

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند